به گزارش مشرق، از آغاز تجاوز نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران، نهتنها اهداف اعلامی این عملیات محقق نشد، بلکه به اذعان مقامات غربی و رسانه های آمریکایی، بنبست راهبردی و شکستهای میدانی و سیاسی بر متجاوزان تحمیل شد. این جنگ که با حملات گسترده و کشتار غیرنظامیان از جمله دانشآموزان بیگناه آغاز شد، بهسرعت ابعاد انسانی، امنیتی و اقتصادی گستردهای پیدا کرد و واکنشهای متفاوتی را در رسانههای بینالمللی برانگیخت.
رسانههای جهان هر یک با رویکردهای خاص خود، تلاش کردهاند روایت این جنگ را شکل دهند؛ بررسی این بازتابها میتواند تصویری روشنتر از وضعیت واقعی جنگ و چشمانداز آن ارائه دهد.
رسانه های انگلیسی
روزنامه وال استریت ژورنال در یادداشتی به قلم ویلیام گالستون، عضو ارشد مؤسسه بروکینگز، نوشت که جنگ ایران حقایق ناخوشایندی را برای آمریکا آشکار کرده است. به نوشته این تحلیلگر، واشنگتن آموخته که نمیتواند جنگ کوتاهی را علیه یک قدرت منطقهای بدون تحلیل بردن ذخایر مهمات حیاتی خود اداره کند. ترکیب پایگاه صنعتی کوچکشده و فناوری پیچیده تسلیحات پیشرفته، جایگزینی آنها را به شدت کند کرده است.
گالستون میافزاید که برای عملیات علیه ایران، آمریکا مجبور شد بخش قابل توجهی از داراییهای دریایی خود را از شرق آسیا خارج کند؛ اقدامی که در صورت تشدید تنش چین بر سر تایوان، پاسخ مؤثر را دشوار میساخت. چین با ۵۳ درصد ظرفیت کشتیسازی جهان، بر آمریکا برتری دارد و واشنگتن نیازمند همکاری کره جنوبی و ژاپن است.
این گزارش تصریح میکند که آمریکا بار دیگر محدودیتهای قدرت هوایی را بازآموخت؛ بمبارانها بخش قابل توجهی از توان نظامی ایران را نابود کرد، اما تهران با پنهان کردن تولید در اعماق زمین، توان تولید موشک را حفظ کرد. پایگاههای آمریکا در بحرین، عراق، اردن، کویت، عمان، قطر و عربستان آسیب دیدند و ۱۸ نظامی کشته شدند. انصارالله یمن نیز بابالمندب را تحت کنترل گرفت و خط لوله شرق-غرب عربستان موقتاً از کار افتاد.
گالستون در پایان نتیجه میگیرد که این سومین ماجراجویی خاورمیانهای آمریکا در قرن جاری و احتمالاً آخرین آن است. به نوشته وی، این جنگ پایان تلاش واشنگتن برای تسلط بر منطقه را رقم میزند و ممکن است به کاهش تدریجی نیروهای آمریکایی منجر شود.
نشریه نیوزویک به قلم تام اوکانر گزارش داد که سپاه پاسداران انقلاب اسلامی با انتشار نامهای سرگشاده ۲۵ صفحهای خطاب به مردم آمریکا، ضمن اعلام پیروزی ایران در رویارویی با واشنگتن، از شهروندان آمریکایی خواست تا علیه دولت خود قیام کنند. این اقدام بیسابقه همزمان با نزدیک شدن به انتخابات میاندورهای و در شرایطی صورت میگیرد که نظرسنجی انبیسی نیوز نشان میدهد تنها ۳۱ درصد آمریکاییها از جنگ با ایران حمایت میکنند.
سردار حسین محبی، سخنگوی سپاه، این نامه را «بشردوستانه و دلسوزانه» خواند و گفت هدف آن فراتر از تبلیغات رسانهای است. سپاه در این نامه تصریح کرد که آمریکا و اسرائیل با وجود پرتاب هزاران بمب و موشک، «هیچیک از اهداف اعلامشده خود» از جمله تغییر حکومت و تجزیه ایران را محقق نکردهاند. این نامه با انتقاد شدید از ترامپ، او را فردی «دروغگوی مزمن» و «طمعکار دیوانهای» توصیف کرد که «سیاست خارجی آمریکا را مطابق منافع شخصی خود هدایت میکند.»
نیوزویک میافزاید که سپاه در این نامه ضمن اشاره به سابقه اقدامات آمریکا در منطقه از جمله کودتای ۱۹۵۳، از مردم آمریکا خواست تا به اتحاد چندینساله واشنگتن با اسرائیل پایان دهند و افزود: «مردم سراسر جهان به آمریکاییها چشم دوختهاند تا دولتشان را متوقف کنند. اکنون زمان آن است.» آلن آیر، دیپلمات پیشین آمریکایی، در واکنش گفت بعید است این نامه تأثیر زیادی بر دولت ترامپ بگذارد، اما برخی مضامین آن ممکن است با آمریکاییهایی که نارضایتی مشابهی دارند، همدلی ایجاد کند.
نشریه تایم در تحلیلی به قلم حمیدرضا عزیزی، تحلیلگر ارشد مسائل ایران در گروه بینالمللی بحران ، نوشت که جنگ جاری، جغرافیای نفوذ ایران را دگرگون کرده است. به نوشته این تحلیلگر، در حالی که رژیم صهیونیستی با انهدام مرکز فرماندهی زیرزمینی حزبالله در جنوب لبنان، ضربهای دیگر به مهمترین متحد منطقهای ایران وارد کرده و سقوط بشار اسد در سوریه نفوذ تهران در شامات را کاهش داده است، در جبههای دیگر، انصارالله یمن با تصرف بندر المخا و جزیره پریم، به کنترل تنگه بابالمندب نزدیک شده است.
تایم میافزاید که اسماعیل قاآنی، فرمانده نیروی قدس سپاه، در ژوئن از ایجاد «کمربند امنیتی جدیدی» از تنگه هرمز تا بابالمندب خبر داد. این راهبرد جدید نشان میدهد که تهران به جای اتکای صرف به عمق راهبردی سنتی در سوریه و لبنان، بر توانایی مختل کردن ترافیک دریایی در دو گلوگاه حیاتی تمرکز کرده است. انصارالله نیازی به توقف کامل تردد ندارد؛ صرف تهدید حملات، هزینههای بیمه را افزایش داده و شرکتهای کشتیرانی را به مسیرهای طولانیتر سوق میدهد.
این تحلیل تصریح میکند که حمله پهپادی از خاک عراق به خط لوله شرق-غرب عربستان نیز پیام روشنی داشت: مسیرهای جایگزین نیز از دسترس ایران و متحدانش خارج نیستند. عربستان با دوگانهای دشوار روبروست: تداوم صادرات از هرمز با خطر اختلال ایران، یا انتقال به بنادر دریای سرخ با تهدید انصارالله. تایم در پایان هشدار میدهد که ایران ممکن است از این پویایی نتیجهای نادرست بگیرد و با اتکا به افزایش هزینههای دشمن، موضع سختتری اتخاذ کند.
رسانه های عربی
الجزیره در گزارشی روند حضور و خروج نیروهای آمریکایی و ائتلاف بینالمللی از عراق را از سال ۲۰۰۳ تا پایان مأموریت ائتلاف بررسی کرد و نوشت: پس از حمله آمریکا و متحدانش به عراق در سال ۲۰۰۳، ارتش عراق منحل شد و خلأ امنیتی گستردهای شکل گرفت که به افزایش خشونت و درگیری با گروههای مسلح انجامید. نیروهای آمریکایی در سال ۲۰۱۱ از عراق خارج شدند، اما در سال ۲۰۱۴ و با درخواست دولت بغداد، برای مقابله با داعش به عراق بازگشتند. مأموریت ائتلاف بهتدریج از عملیات رزمی به آموزش، پشتیبانی و تقویت نیروهای عراقی تغییر کرد.
پس از ترور شهید قاسم سلیمانی و ابومهدی المهندس در نزدیکی فرودگاه بغداد در سال ۲۰۲۰، پارلمان عراق خواستار پایان حضور نیروهای خارجی شد. اکنون دولت عراق تأکید دارد که توانمندی نیروهای این کشور نسبت به سال ۲۰۱۴ بهطور چشمگیری افزایش یافته و قادر به تأمین امنیت داخلی هستند.
با این حال، کارشناسان به کمبودهایی در زمینه پدافند هوایی و نیروی هوایی اشاره میکنند. بر اساس گزارش، همکاری بغداد با کشورهای ائتلاف نیز قطع نخواهد شد، بلکه از قالب ائتلافی به روابط دوجانبه در زمینه آموزش، تسلیحات و فناوری دفاعی تغییر خواهد کرد.
المیادین در مقاله ای نوشت: بازگشت دولت ترامپ به پرونده هستهای ایران به معنای کاهش اهمیت راهبردی تنگه هرمز نیست. به گفته او، واشنگتن در مذاکرات، موضوع هستهای را به شرطی مقدم برای هر توافقی تبدیل کرده، در حالی که پیشتر در تفاهم اسلامآباد، بازگشایی هرمز در اولویت قرار داشت. ترامپ مدعی است آمریکا کنترل کامل تنگه را در اختیار دارد و صادرات نفت از آن به سطح عادی بازگشته است؛ اما ایران میگوید هرمز همچنان تحت کنترل سپاه است.
نویسنده با اشاره به کاهش شدید عبور کشتیها و افزایش هزینههای حملونقل و بیمه، روایت آمریکا را محل تردید میداند. ابتکار ایران با عنوان «هفت روز، هفت شرط» نیز نتوانسته واشنگتن را به پذیرش پیشنهاد تهران متقاعد کند.
از دید نویسنده، نزدیک بودن انتخابات میاندورهای آمریکا و نگرانی ترامپ از متهمشدن به امتیازدهی، از عوامل این موضع است. در عین حال، ترامپ نمیخواهد درگیری نظامی گسترده شود و همچنان درِ دیپلماسی را باز نگه داشته است.
رأی الیوم در مقاله ای با تمرکز بر پیام اخیر رهبر معظم انقلاب اسلامی ایران آیت الله سید مجتبی خامنهای، آن را نشانهای از تغییر احتمالی مرحله جنگ ایران و آمریکا میداند. نویسنده به اظهارات ایشان درباره خروج قریبالوقوع نیروهای آمریکایی از «دریای عرب و ورودی تنگه هرمز» اشاره کرده و معتقد است این پیام میتواند بیانگر آمادگی ایران برای گسترش دامنه پاسخ نظامی باشد.
مقاله همچنین به توقیف یک زیردریایی بدونسرنشین آمریکایی به نام «ریموس ۶۰۰» توسط سپاه در تنگه هرمز و تلاش برای استخراج اطلاعات الکترونیکی آن اشاره میکند و این حادثه را بخشی از جنگ اطلاعاتی و الکترونیکی میداند.
نویسنده احتمال گسترش جغرافیایی درگیری به دریای عرب، اقیانوس هند و حتی پایگاههای آمریکایی خارج از منطقه را مطرح میکند. همچنین به حادثه پایگاه هوایی «فرفورد» بریتانیا اشاره شده، هرچند ایران هرگونه ارتباط با آن را رد کرده است. در نهایت، مقاله پیام آیت الله خامنهای را نقشهای احتمالی برای مرحلهای خطرناکتر از رویارویی و تشدید فشار بر نیروها و منافع آمریکا ارزیابی میکند.
رسانه های چین و روسیه
راشاتودی عربی در گزارشی با عنوان «تجربه ایران در مینگذاری از راه دور آبراهها میتواند برای روسیه مفید باشد» به بررسی ایده استفاده روسیه از تجربه ایران در زمینه مینگذاری دریایی پرداخت.
این گزارش به قلم میخائیل آشروف در «اوراسیا دیلی» منتشر شده و تأکید میکند که تجربه ایران در مینگذاری تنگه هرمز میتواند برای عملیات روسیه در دریای سیاه مورد توجه قرار گیرد.
نویسنده مدعی است ایران با استفاده از مینگذاری از راه دور، امکان ایجاد اختلال در تردد دریایی در هرمز و نزدیک پایگاههای دریایی آمریکا در بحرین را افزایش داده است.
در این تحلیل، ترکیب مینگذاری و حملات موشکی بهعنوان روشی برای تداوم فشار بر کشتیهای نظامی و تجاری مطرح میشود. آشروف پیشنهاد میکند روسیه برای اعمال محاصره دریایی علیه بنادر اوکراین، سامانهای برای انتقال مینهای دریایی با وزن حدود ۲۰۰ تا ۳۰۰ کیلوگرم به فاصله ۲۰۰ تا ۳۰۰ کیلومتری ایجاد کند. به نوشته او، چنین قابلیتی میتواند با استفاده از موشکهای موجود و کلاهکهای تخصصی حامل مین توسعه یابد.
این تحلیل در نهایت مدعی است برای ایجاد یک محاصره گسترده در سواحل دریای سیاه اوکراین، صدها موشک مجهز به چنین کلاهکهایی مورد نیاز خواهد بود.
شینهوا در گزارشی با اشاره به پیامدهای جنگ آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران نوشت اتحادیه اروپا از زمان آغاز این جنگ، برای واردات همان میزان سوخت فسیلی، ۱۰۰ میلیارد یورو بیشتر پرداخت کرده است؛ در حالی که به گفته کمیسر انرژی اتحادیه اروپا، اروپا حتی «یک مولکول بیشتر نفت یا گاز» دریافت نکرده است.
دان یورگنسن با اشاره به افزایش قیمت جهانی انرژی گفت این وضعیت فشار بیشتری بر صنایع و مصرفکنندگان اروپایی وارد کرده و اروپا در آستانه زمستانی دشوار قرار دارد. وی بر کاهش مصرف انرژی، تکمیل ذخایر گاز تا دستکم ۸۰ درصد ظرفیت و اتخاذ اقدامات موقت و هدفمند برای کنترل قیمتها تأکید کرد.
شینهوا همچنین افزایش قیمت فرآوردههای نفتی را به تهدید دونالد ترامپ برای ممنوعیت صادرات دیزل آمریکا مرتبط دانست؛ هرچند وزیر انرژی آمریکا درباره ضرورت اجرای چنین ممنوعیتی ابراز تردید کرده است. وزیر انرژی ایرلند نیز گفت احتمال اعمال ممنوعیت ۹۰روزه صادرات دیزل پایین است.
این گزارش نشان میدهد جنگ آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران علاوه بر پیامدهای مستقیم منطقهای، هزینه انرژی و فشار اقتصادی قابل توجهی بر اروپا تحمیل کرده و نگرانیها درباره امنیت انرژی این قاره را افزایش داده است.
